Մշակույթ - Առաքելոց վանքի կռիվը

 

Մշո Առաքելոց վանքի երկփեղկյա էբենոսյա նախշազարդ դռները միանգամից բացվեցին: Առաջինը մտան Անդրանիկն ու Գևորգը, հետո երեսունյոթ ֆիդայիներն ու երկու տասնյակ զինված գյուղացիներ... 1901 թվականի նոյեմբերի երեքն էր, շաբաթ։
-Վարդապե՛տ, Աստված օգնական,- ընդառաջ գնաց Անդրանիկը:
-Աստված պահապան, Փաշա՛,- պատասխանեց Հովհաննես վարդապետը՝ ֆիդայիների անսպասելի այցից նկատելի խոժոռվելով:
-Վարդապե՛տ, Առաքելոց վանքից կռիվ ենք հայտարարում Թուրքիո իշխանություններին: Մենք պետք է գրավենք եվրոպական երկրների ուշադրությունը, քանի որ նրանք ախորժակը սրել են Թուրքիայի վրա: Այսօր դա մեզ համար նպաստավոր է: Միաժամանակ, Սուլթան Աբդուլ Համիդին ուզում ենք ապացուցել, որ Սասունի 1894-96 թվականների ջարդերից հետո Հայոց ոգին չի մեռել: Ժողովուրդը չպետք է հուսահատվի և պիտի համոզվի, որ իր կյանքը պահպանելու միակ միջոցը զենքն է,- Հովհաննես վարդապետին վճռական բացատրեց Զորավարն ու կարգադրեց վանքի պատերի տակ պատնեշներ և դիրքեր շինել, ջրով լցնել գինու բոլոր կարասներն ու մատաղի կաթսաները, մեկ զինվորի համար երեք դիրք պատրաստել՝ թշնամուն շփոթեցնելու համար։ Որպեսզի վարդապետն ազատվի պատասխանատվությունից՝ խորհուրդ տվեց հեռանալ Մուշ։
...Զինվորական փողի ձայնից րոպե անց տասնվեց զինյալներ, թուրք հարյուրապետի հրամանատարությամբ, մոտեցան վանքին:
Վանքի պարսպի վեց մետր բարձրությամբ, նույնչափ լայնությամբ և հինգ մետր խորությամբ դուռն ամուր փակվեց: Քիչ անց դրսում հավաքվեցին նաև շրջակա գյուղերի քուրդ ու թուրք զինվորներ: 
-Վարպե՛տ, վարպե՛տ, վանքի դռներն ինչո՞ւ են փակ,- կատարվածից անտեղյակ ձևանալով՝ ներքևից անթաքույց նենգությամբ գոռացին թուրքերը:
-Անցյալ օրը երեսուն զինված ոստիկաններ ու քրդեր եկան կրակեցին, որբերը վախեցան: Դրա համար էլ Մշո Առաջնորդի հրամանով դռները չենք բացում զինված մարդկանց առջև,-համարժեք խորամանկությամբ պատասխանեց Անդրանիկը:
-Հա՛, այդպե՞ս է, մենք էլ թագավորի զավակներն ենք, որբերն էլ, մենք քո՛ւրդ չենք, մեր հարյուրապետը եկել և փափագում է վանքում շրջել,- ներքևից թուրքավարի բացատրեցին: Հայդուկապետը կրկին մերժեց:
-Կարելի՞ է մի կարպետ նետեք մեր հարյուրապետի համար,- խնդրեցին ներքևից:
Կարպետը գետնին փռեցին, հարյուրապետը նստեց վրան: Մեջները փսփսուք սկսվեց: Բոլորը հասկացել էին, որ այցը հետախուզական է: Բայց և այնպես՝ Անդրանիկը հրամայեց բոլորին ներս թողնել: Քառորդ ժամ նստելուց հետո հեռացան: 
Երեկոյան բերվեցին թնդանոթները: 
-Հիմա կճշտեմ թուրքերի վճռականությունը,- ասաց Գևորգը, բարձրացավ վանքի գմբեթներից մեկի վրա և սկսեց պարել:
Թշնամին հասկացավ ծաղրանքը: Կրակեցին Գևորգի ուղղությամբ և անմիջապես լռեցին։
Երկու օր անընդմեջ թուրքական իշխանությունները ֆիդայիներից պահանջեցին թողնել վանքն ու հեռանալ: Անդրանիկը կտրականապես մերժեց: Նոյեմբերի յոթին թուրքական կանոնավոր մի զորագունդ՝ երկու հազար զինվորով, Ֆերիք և Ալի փաշաների գլխավորությամբ պաշարեց վանքը: Գրավել հնարավոր չէր: Չորս օրվա ընթացքում թուրքական զորքը հասավ վեց հազարի:
Սոսկալի ցրտից ու ձյունախառն բքից պաշտպանվելու համար թուրքերը որոշեցին գետնափոր տնակներ ու դիրքեր պատրաստել: Մոտակա գյուղերից՝ Բերդակից, Արախից, Տերեվանքից և Ալիզռնանից քշելով բերեցին վեց հարյուր լծկան եզ, իսկ Մուշից ու շրջակա գյուղերից բռնի հավաքեցին հայ վարպետներ և գյուղացիներ: Վեց օրում պատրաստեցին 190 գետնափոր տուն և մի քանի հարյուր դիրք: 
-Գևորգ, վեցհազարանոց զորքը, տարբեր դիրքերի վրա ամրացած, կարծում է՝ մեզ ափի մեջ է առել: Նրանք երազում արդեն տեսնում են, որ այսօր կամ վաղը մեզ կբռնեն և մեր գլուխները, ձողերի վրա անցկացրած, պիտի ցույց տան Մուշի և Բիթլիսի հրապարակներում՝ իրենց կուրծքը զարդարելով պատվանշաններով և նոր աստիճանների արժանանալով,- մաուզերը լիցքավորելով՝ ասաց Անդրանիկը:- Թշնամին ստորացված է իրեն զգում, հուսահատ կատաղությամբ և մոլեգին ատելությամբ կրակում է վանքի վրա: Պահը հասունացել է, կարծում եմ՝ Թուրքիո իշխանությունները արդեն կուզեն մեր պահանջները լսել: 
...Կեսօրին մոտ էր, հնչեցին դադարի փողերը, լռեցին թշնամու հազարավոր հրացանները: Քիչ անց, օդում թափահարելով ձեռքերը, վանքին մոտեցավ մի կին և դռան ճեղքից ներս գցեց թուրքական կողմից ուղարկված երկտողը. «Ի՞նչ եք ուզում, ի՞նչ է ձեր պահանջը և նպատակը»: Կարդալով թուղթը՝ Անդրանիկը պատասխանեց. «Ես իմ անելիքները գրավոր չեմ կարող ասել, որովհետև շատ երկար է: ՈՒզում եմ, որ Ֆերիկ և Ալի փաշաները Բիթլիսի կուսակալի հետ այստեղ գան, և ես այն ժամանակ բերանացի կասեմ իմ ասելիքը»: Նամակն առնելով՝ կինը վերադարձավ թուրքական դիրքերը:
Անդրանիկը կարգադրեց քարերով, փայտերով և հողով հետևի կողմից ամրացնել վանքի պարսպի դուռը, որ լեռնային թեթև թնդանոթով հնարավոր չլինի ավերել:
Գիշերը գրկեց Մշո սարերն ու Առաքելոց վանքը, խավարը նենգորեն սահեց բերդի պարիսպներին, ոչինչ չէր երևում: Թուրք զինվորները գոմի կողմից գաղտնի ծակեցին վանքի պատը և խուժեցին ներս, հետո գոմի պատը ծակելով՝ մտան կից մարագը, դիրքեր բռնեցին ֆիդայիներից յոթանասուն մետր հեռավորության վրա: Նրանցից մեկը, հանկարծ քրդերեն բարձրաձայն հայհոյելով, գոռաց. «Անդրանի՛կ փաշա, Անդրանի՛կ փաշա, ես Մերտինի զավակն եմ, Հասանի էլ հայրը. ո՞ւր պիտի ազատվես իմ ձեռքից»: Անդրանիկը քրդերեն չգիտեր: Գևորգին պատվիրեց թարգմանել և պատասխանել: Գևորգը գոռաց. «Ես պստիկ Գևո՛րգն եմ և Հասանի մոր սիրեկանը (......). դու ո՞նց պիտի ազատվես իմ ձեռքից»: Հայհոյանքների հրաձգությունը չավարտված՝ մարագից անմիջապես լսվեց զարմացած թուրքի ձայնը՝ «Գևորգ Չավո՛ւշ, դո՞ւ ես»: 
«Այ քեզ բա՛ն, այս պահից Գևորգին կասենք Գևորգ Չավուշ», շատ կարևոր գյուտ արածի պես ժպտաց Անդրանիկն ու ոգևորված շարունակեց՝ «Գևորգ Չավո՞ւշ, հայհոյիր ինչքան կուզես և ում կուզես»: Գևորգ Չավուշի ճոխ հայհոյանքներին հաջորդեց համազարկը, թշնամին փախավ վանքի տարածքից: Դիրքապահներից երկուսը մտան գոմ, տեսան ֆիդայի Արաբոյի իննսունհինգամյա հորը գետնին ընկած: Գրկած բերեցին Զորավարի մոտ:
-Փաշա՛, մի թուրք զինվոր հրացանը դրեց կրծքիս, որ սպանի, մի խորոտիկ կարմիր դեմքով և սպիտակ վզնոցով մարդ կար, չթողեց: Երեսին էլ մի սպի ուներ։ 
Անդրանիկը անմիջապես ժպտաց. «Հայությունից իսլամ դարձած և ֆիդայիներին գաղտնի աջակցող Մեհմետ էֆենդին է եղել, նույն ինքը՝ մանազկերտցի Ավետիսը»: Առաջին նվիրյալ հայդուկներից Արաբոյի հայրը երկու օր անց աչքերը փակեց։ Վանքի զանգակատան կողքին հուղարկավորելիս՝ Արաբոյի կողմից Զորավարը մի բուռ հող լցրեց ֆիդայու պատանքով փաթաթած ծերունու աճյունին:
-Ափո՛, Արաբոյի հե՛ր, դո՛ւ էլ ֆիդայի ես։ Երեսուն տարի առաջ Արաբոյին Առաքելոց վանքի դպրոց բերիր: Արաբոն իր ազգի դասերը սովորեց ու նվիրյալ դարձավ, իսկ դու հավերժ մնալու ես Առաքելոցում, որ մեզ հետ կանչող էղնի: Եվ հարկ է, որ սրբերի կողքին ֆիդայի էղնի։- Որբերի և ուսուցիչների ազգային երգերի խրոխտ մեղեդիները գնում հասնում էին թշնամու դիրքերը, ուր այդ պահին թուրք զինվորները նամազի վերջին բառերն էին երկինք ուղարկում։ 
-Ես ձե՛ր...,- մի քանի անհարմար բառ կեսբերան շշնջաց Գևորգը՝ շրջվելով դեպի Զորավարը:
-Փաշա՛, Անգլիայի հյուպատոսը Մուշից շտապ Բիթլիս է մեկնել: Ռուսաստանի և Անգլիայի հյուպատոսների միջև ներքին պայքար է սկսվել: Ռուս հյուպատոս ՈՒմանսկին ամեն կերպ ջանում է մեր ժողովրդին դեպի օրթոդոքս եկեղեցին տանել, ինչը դուր չի գալիս Անգլիայի հյուպատոսին: Իրենց հերթին թուրք պաշտոնյաներն ու ցարական հյուպատոսը անհանգստացած են, որ անգլիական հյուպատոսից հրահանգներ ու ռազմամթերք ենք ստանում։ Ամեն մեկն ուզում է կրակն իր բաղարջի տակ քաշել. մեջտեղում մենք ենք տապակվում,- կրծքի փամփշտակալները լրացնելով՝ շարունակեց Չավուշը:- Միակ ճշմարտությունը սա՛ է։
-Ռուսական արջն ու անգլիական աղվեսը թուրքական բորենու ճանկերից են ուզում մեզ խլել, բայց իրենց համար... Պիտի դիմանանք էդ գազաններին: Բողոքական և կաթոլիկ միսիոներները, անհաղորդ մեր ցավին, ձրի Սուրբ գրքերով Ավետարանի մխիթարանքն ու խոստացած արքայությունն են բաժանում հայ գեղջուկին, որի ութսուն տոկոսը գրի սևն ու սպիտակը չի ջոկում,- աջ ափում սրի նախշազարդ կոթը ամուր սեղմեց հայդուկապետը:
Ձմեռնամուտի սառը գիշերը կոտրվում էր, բայց բուքը դեռ նենգորեն թափառում էր վանքի պարիսպներին: Անդրանիկը մոտեցավ սրբոց թարգմանչաց գերեզմաններին: Գիտեր, որ այդտեղ են ամփոփված նաև պատմահայր Մովսես Խորենացին, Դավիթ Անհաղթը... Մթի մեջ շոշափեց շիրմաքարերը: Ափը տաքացավ, մի աներևույթ ուժ հաղթեց օդի սառնությունը։ Այդ ջերմությունը Զորավարի շուրթերին արթնացրեց Խորենացու «Ողբի» հայտնի տողը. «Ողբամ զքեզ, Հայո՛ց աշխարհ»: Քարից շարունակում էր ջերմություն գալ։
«Տե՛ր, ինչո՞ւ 1500 տարի չի փոխվում այս ողբը,- շիրմաքարին թեքվեց Զորավարը: -Ե՞րբ ենք փոխելու, ինչքա՞ն պիտի մնանք ճակատագրի գերին, աշխարհեաշխարհ ընկած՝ բախտ ենք որոնում: Զենքը չէ, որ պակասում է մեզ, այլ հավատը»: 
Զորավարը անհանգիստ մտորումներով շարժվեց ներքևի պարիսպների պահակակետերը ստուգելու: Բուքը ոռնոցի հետ երգի բառեր հասցրեց Զորավարի ականջին: Թիկունքից աննկատ մոտեցավ զինվորին: Կամաց էր երգում, որ չլսեն: Ֆիդայական օրենքով արգելված է հիշել սիրո ու կնոջ մասին: Երգելիս ֆիդային գրկել էր հրացանը: Զորավարը հասկացավ, որ այդ երգը նամակի պես կոնկրետ հասցե ունի, սպասող...
Իմ խորոտիկ յար
Բախչեն բառգեր է,
Քամին զարգեր է,
Դոշվին բացվեր է,
Դոշվնի շողքեն 
Լուսնակ խամրեր է,
Յարիկ տեսեր է,
Հոգին քաղվեր է,
Յարոջ էրեսեն 
Բաք մի քաղեր է,
Կռունկ գեղոցգեղ
Խաբրիկ տարեր է...
Զորավարը երանությամբ լսեց մինչև վերջ: Զինվորը թիկունքին ծակող հայացքի տաքություն զգաց: Շրջվեց:
-Փաշա՛, ներո՛ղ եղիր, էդ երգը ինքնիրեն եկավ,- մեղավորի պես արդարացավ երիտասարդ ֆիդային:
-Էրնե՛կ խաղաղություն էղներ, քզի պսակեինք, ու ես էլ քավոր էղնեի,- զինվորին ժպտալով գրկեց Անդրանիկը:- Քու երգ քո հոգու մեջ պահե, առանց երգի մարդ չի ապրի: Բայց էդ երգ խաղաղ օրվա երգ է. օրը գա, բարին՝ հետը։
Զինվորի աչքերից երանության ու հպարտության մի քանի կաթիլ իջավ սիրտը։
Բուքը կարծես խաղաղվում էր: Զորավարի աչքերը կիսախավարում գրապահոցը որսացին: «Գնամ մի անգամ էլ «Մշո ճառընտիրը» տեսնեմ, ինչ իմանամ...»,- քայլերը Անդրանիկին տարան գրապահոց: Հազիվ էր մտել, երբ համհարզը շտապ մոտեցավ. «Փաշա՛, վիրավոր Հարությունը քեզ է ուզում տեսնել»:
-Փաշա՛, մեռնում եմ: Դու իմ վերքերը շատ ես կապել ու իմ վերջին խոսքը քեզ պիտի ասեմ: Եղբորս տղին դպրոց տվեք և իմ հագի աբան իրեն ուղարկեք: Տասը արծաթ տվել էիր Համբարձումին թաղելու համար: Ահա ավելացրածը, վերցրու: Վստահ եմ, որ դուք իմ վրեժը տասն անգամ ավելի պիտի լուծեք։
Հարությունը փակեց աչքերը։ Զորավարը կարգադրեց, որ բոլորը դիրքերից հերթով գան, համբուրեն Հարությունին ու վերջին հրաժեշտը ֆիդայաբար տան հերոսին: 
Վանքի պարիսպներին արդեն ուրվագծվում էր Ծիրնկատարի գագաթը, որի վրա հալվում էին Մշո սարերից իջնող ադամամութի առաջին պաղ շողերը։ Շուտով լույսը կբացվի, ամեն օրվա պես Առաքելոցի զանգերի ղողանջներին կխառնվի վանքի որբերի ու սաների արևագալի մաղթանքը. 
Առավոտ լուսո
Արեգակն արդար
Առ իս լույս ծագեա...
Հաջորդ օրը թշնամին որոշեց ֆիդայիներին դիվանագիտորեն խաբելով վանքից հանել: Մուշից չորս պատվիրակ եկավ՝ բանակցելու Անդրանիկի հետ: Զորավարը գիտեր, որ թշնամին հույսը դրել էր նաև ֆիդայիների փամփուշտները վերջանալու վրա: 
-Գևո՛րգ, խորամանկ քայլ է պետք: Փամփուշտների բոլոր դատարկ արկղերը և մոմերի սնդուկները դասավորեք ներքևում, դրանց վրա դրեք փամփուշտների մնացած վերջին լիքը արկղերը, բերանները բաց թողեք, որ թուրքերը տեսնեն ու հասկանան՝ զինամթերքի սակավությունից չէ, որ գնում ենք բանակցությունների,- Գևորգ Չավուշին մտադրությունը հայտնեց Անդրանիկը: 
Նոյեմբերի քսաներեքի կեսօրին հնչեցին թուրքական բանակի փողերը: Պատվիրակության մեջ էին Մուղդատ ու հայությունից իսլամափոխ եղած Մեհմետ էֆենդիները, նաև երկու հայ հոգևորական՝ Մուշի առաջնորդ Խոսրով վարդապետ Պերիկյանը և վանահայր Հովհաննես Վարդապետը: Առաքելոցի աղմուկն ու խայտառակությունը արդեն Սուլթան Աբդուլ Համիդի քունը փախցրել էին: Նրա կարգադրությամբ Պոլսի Հայոց պատրիարք Մաղաքիա Օրմանյանը, այլ ելք չունենալով, Մշո առաջնորդին պատվիրել էր աջակցել տեղական թուրք իշխանություններին և մի կերպ Անդրանիկին համոզել, որ դուրս գա վանքից ու անձնատուր լինի, թեև պատրիարքը ներքուստ համոզված էր, որ Անդրանիկը հանձնվողը չէ: Կատարելով Օրմանյանի պատվերը՝ առաջնորդը պատվիրակության մեջ էր մտցրել իր այդ երկու ներկայացուցիչներին, ովքեր պիտի փորձեին Անդրանիկին համոզել դադարեցնել կռիվը: Նրանք Զորավարին էին բերել հորդորներով լի երկու նամակ: Խոսրով վարդապետը նախ իր աջը երկարեց Անդրանիկին՝ ասելով. «Համբուրե՛, զավակս, համբուրե»։
-Մտածելիք ունեմ, պետք է համբուրե՞մ, թե՞ ոչ,-չոր պատասխանեց Անդրանիկը:
-Աստված օրհնե, համբուրե՛, համբուրե՛: Եթե ոչ ձեռքս, գոնե Կարմիր Իրիցու Տան «Կոճղեզ» Ավետարանը համբուրե,- անհարմար վիճակից դուրս գալու ելք փնտրեց վարդապետը:
-Եթե էդ Ավետարանը ձեռքիդ կպել է, ձեռքդ էլ կհամբուրեմ,- քայլ արեց հայդուկապետը և առանց ջերմության համբուրեց վարդապետի աջը:
-Ես փափագում էի, որ Ալի և Ֆերիկ փաշաները այստեղ լինեին Բիթլիսի կուսակալի հետ, բայց քանի որ Սուլթան Համիդը ձեզ է հանձնարարել գալ, և դուք եկել եք, լա՛վ,- հանգիստ տոնով եզրափակեց Զորավարը՝ աչքի պոչով տնտղելով փամփուշտի լիքը արկղերին զարմանքով ակնապիշ նայող թուրքերին:
Երեք ժամ նրանք Անդրանիկին համոզում էին հանձնվել և հավատալ սուլթանի ողորմածությանը, ով երաշխավորում էր ֆիդայիների կյանքի անվտանգությունը: Թուրքի ազնիվ խոսքին դեռ մանկուց ծանոթ էր Անդրանիկը: 
-Տիգրանակերտից միչև Պարսից սահմանագլուխ 150 000 քուրդ ու համիդիե սուլթանի կամքն են կատարում,- զայրույթով սկսեց Անդրանիկը:- Նրանք թուրքերի հետ իրավունք ունեն իրենց տների մեջ ազատորեն պատերից կախելու հրացաններ, ատրճանակներ և թրեր, բայց հայը գրպանի մի փոքր դանակ անգամ իրավունք չունի: Ո՞Ւմ դեմ են ուղղված նրանց զենքերը. միա՛յն հայերի... Դուք հեղափոխականներիս ավազակ եք կոչում, այնինչ կառավարությունը ավազակներ պետք է իր մեջ փնտրի, ովքեր մեծ կեղծիքներ են անում և կաշառք վերցնում։ Ով մեր ժողովրդի դեմ չարիք է գործում, մենք նրան ենք պատժում: Ահա այս խանչալով եմ կտրել Սասունի քուրդ ցեղապետ Բշարե Խալիլի վիզը, ով մորթել էր Սերոբ Փաշին և նրա գլուխը ցուցադրել Մուշի ու Բիթլիսի հրապարակներում: Սա էլ Սուլթան Համիդի կողմից Խալիլին տված պատվանշանն է: Նույն խանչալով մորթել եմ նաև նրան աջակցողներին: 
Ֆիդայապետը երկար թվարկեց հայերի հանդեպ գործվող ոճիրները, վճռականորեն մերժեց սուլթանի պահանջը ու ներկայացրեց իրենց հակապահանջները։ Թուրքական կառավարությունը պետք է վերջ տա հայ ժողովրդի հարստահարումներին ու կողոպուտներին, բռնություններին ու սպանություններին, սանձահարի քուրդ ելուզակներին, ազատ արձակի քաղաքական մեղադրանքով Տարոնում ձերբակալված հայերին, պատժի Հիթենք, Սպաղանք ու Շուշնամերկ գյուղերը հրդեհողներին և բնակիչներին սրի քաշողներին, կանխի թուրք իշխանությունների` Օրին հայկական գյուղը քրդերին ծախելու մտադրությունը, Տարոնի հովտում դատի 1901-ի ամռանը 60 հայերի սպանողներին և դարմանի տուժած ընտանիքների ցավը: Անդրանիկը նաև պայման դրեց, որ իրենք վանքից դուրս կգան միայն այն դեպքում, եթե, ի պատասխան իրենց բողոքի, Սուլթան Համիդը և Պոլսում գտնվող Ռուսաստանի, Անգլիայի և Ֆրանսիայի դեսպաններն ու Հայոց պատրիարքը իրենց կնիքներով կնքած գրավոր դրական պատասխան ուղարկեն վանք: 
-Մենք ո՛ւժ ունենք վեց ամիս դիմադրելու,- թշնամուն մոլորեցնող խորամանկությամբ շեշտեց Անդրանիկը՝ արմունկները մոմերի քառասուն դատարկ սնդուկների ու արկղների վրա հենած՝ ցաքուցրիվ թափած վերջին փամփուշտները, անգլիական և տեղական վառոդի տոպրակներն ու սարքերը հայացքով ցույց տալով:
-Փաշա՛, մեր պատվիրակությունը չի ընդունում ձեր հակապահանջները,- առարկեցին Մուղդատ և Մեհմետ էֆենդիները:
-Ես իմ ասելիքն ասացի,- խիստ տոնով եզրափակեց հայդուկապետը և մոտեցավ դիտանցքին: 
Պարսպի ներսի կողմում վանականի հագուստով հայդուկը ցուցադրաբար նոր խրամատ էր փորում: Ներս մտած փալաբեղ ֆիդային Զորավարին զեկուցեց. «Փաշա, Ալի փաշայի ասկյարները, ֆեսերը հրացանների ծերերին դրած, դիրքերում խաղացնում են, որ մեր փամփուշտները պակասեցնեն: Զարկե՞նք թե չէ»:
-Եթե թուրքի գլուխ է, զարկե՛ք,- կարգադրեց հայդուկապետը՝ երանությամբ նայելով, թե ինչպես էր անհանգիստ շարժվում ու դողացնում սուլթանի գլխավոր բանագնացը: Քիչ անց զինվորական գլխարկների հետ թուրքի մի քանի գլուխ ևս թափվեց ձյան վրա: Պետքարան մտնելու պատրվակով՝ ծպտյալ Մեհմետ էֆենդին հասցրեց մի քանի կարևոր լուր հաղորդել Գևորգ Չավուշին: Երբ վերադարձավ՝ մեկ անգամ էլ ձևականորեն սպառնաց Անդրանիկին, որ ինքը հայդուկապետի գլուխը կկտրի և կնվիրի սուլթանին: Զորավարը մտքում Մեհմետ էֆենդուն էր օրհնում. «Ապրե՛ս, Ավետիս, ապրե՛ս»: Իսկ Մուխտի էֆենդին դեռ շարունակում էր դողալ: Թուրքական պատվիրակությունը ձեռնունայն վերադարձավ Մուշ: 
Անդրանիկի պահանջներից կատարվեց միայն մեկը՝ երեք օր հետո Պոլսից եկած հրամանով ազատ արձակվեցին հայ 31 քաղբանտարկյալները: Ֆիդայիների հանդուգն քայլը ցնցել էր սուլթանի պալատը, ոգևորվել էր Վանի, Բիթլիսի, Կարնո, Խարբերդի, Տիգրանակերտի և մյուս նահանգների հայությունը, լուրը հասել էր Եվրոպա, թերթերը գրում էին... Զորավարի սրտով էր:
Բազմաթիվ զոհերից բացի, բուքը, ցրտահարությունն ու հիվանդությունները թուրքական բանակում դժգոհությունն էին ավելացնում: Նույնիսկ Պոլսից բժիշկներ էին բերում:
Դրությունը ծանր էր նաև վանքի պարիսպներից ներս: Սնունդն ու ռազմամթերքը վերջանալու վրա է: Հարկավոր է աննկատ հեռանալ վանքից, ինչի մասին նույնիսկ մտածելը երևակայությունից վեր են: Անդրանիկն իր մոտ կանչեց Գևորգ Չավուշին, Վաղարշակին և Հաջի Հակոբին:
-Մենք այս գիշեր վանքից դուրս ենք գալու, բայց հիմա պիտի թուրքերին ցույց տանք, որ առնվազն վեց ամիս մնալու ենք վանքում՝ մինչև բավարարվեն մեր պահանջները: Վեցհազարանոց զորքը երեսուն հոգով ճեղքել-դուրս գալը մի ավելի ծանր խայտառակություն, ծաղր ու ծանակ կլինի թուրքական բանակին և իշխանություններին: Մենք պիտի անփորձանք դուրս գանք, ու ոչ մեկի քիթը չպիտի արյունի,- հանդուգն ծրագիրը ներկայացրեց Անդրանիկը՝ բացատրելով մանրամասները: 
Զորավարը կանչեց վանքի ուսուցիչներին, հայտնեց, որ վանքը պիտի թողնեն ֆիդայիները: 
-Սո՛ւրբ հայրեր, եղբայրք, ներողամիտ եղեք, ձևականության համար ձեզ պիտի ծեծեմ որբերի առջև և բանտարկեմ, որպեսզի ձեզ ազատեմ թուրքերի մոտ որևէ պատասխանատվությունից մեր հեռանալուց հետո,- ուսուցիչներին դիմեց Անդրանիկը: Նա մի քանի զինվորի պատվիրեց, որ ցուցադրաբար ծեծեն ու բանտարկեն ուսուցիչներին։ Հետո բանտ նետեցին նաև որբերին։ Զորավարը դիմեց վանքի ութսուն տարեկան տնտեսվարին. «Մայրի՛կ, ուսուցիչները և որբերը բանտարկված են, ահա բանալին այս ցեխերի մեջ եմ գցում: Երբ մենք դուրս կգանք, դուռը կփակես և երկաթը կանցկացնես: Վանքի դուռը չես բացի, մինչև Ֆերիկ փաշան, վանահայրը և Առաջնորդը չգան»:
Պաշարման քսաներեքերորդ օրն էր՝ 1901 թվականի նոյեմբերի քսանյոթը, գիշերվա երեքն անց տասնհինգը։ Դուրս գալու պահին Զորավարը կարգադրեց. «Բոլորդ հետևե՛ք ինձ, Հարությունի և Ղազարի գերեզմանները համբուրենք և մեր վերջին հարգանքը տանք»: Հետո վանքի էբենոսյան դուռը համբուրելով՝ մի կարճ աղոթք ասացին։
Բուք էր, քիչ հեռվում թուրք զինվորները դիրքերում կրակներ էին վառել և խիստ հրամանով հսկում էին վանքը: Բայց հանգիստ էին՝ հավքն իր թևով, օձն իր պորտով վեցհազարանոց զորքի շրջափակումից դուրս գալ չի կարող։
Վանքի դուռը կամաց բացվեց։ Սպիտակ սավաններով հինգ ֆիդայի, Անդրանիկն առջևից, շարժվեցին՝ իրենց հետ վերցնելով վանքի դռան առջև սպասող տասներկու զինվորներին, հետո նրանց հետևեցին երեք դիրքերի ինը տղաները: Ֆիդայիները հասան թշնամու դիրքերի գծին:
-Դուք ո՞վ եք,- մթի մեջ լսվեց թուրք զինվորի ձայնը: 
Միանգամից հինգ հրացան դեմ առավ նրա կրծքին:
-Չճանաչեցի՞ր ինձ, ես հարյուրապետ Մեհմետ էֆենդին եմ: Կես ժամ է՝ էստեղ խուզարկում եմ, իսկ դուք քնած եք: Այսպե՞ս պիտի պահեք ու հսկեք ֆիդայիներին, արգելեք նրանց փախուստը,- թուրք զինվորին անակնկալ շփոթեցրեց Անդրանիկը՝ շրջվելով դեպի Գևորգ Չավուշը՝ «Մեհմետ Չավուշ, այս մարդը քնած էր, այդպես չէ՞»: 
-Այո՛, էֆենդի, քնա՛ծ էր,- հաստատեց Գևորգը:
Անդրանիկը ֆիդայիներին ձեռքով հասկացրեց անցնելու, սակայն նրանք մի պահ վարանեցին: Ժամանակ շահելու նպատակով Անդրանիկը նորից դիմեց զինվորին:
-Անունդ ի՞նչ է:
-Հասան,- թուքը կուլ տվեց մոլորված զինվորը:
-Որտեղի՞ց ես և ո՞ւմ որդին: Այս անտարբերության համար առավոտ պատիժդ կստանաս: 
-Ալլա՛հ, Ալլա՛հ, չգիտեմ դուք ինչ տեսակ մարդիկ եք,-շփոթությունից փոքր-ինչ սթափվեց զինվորը:
-Ձայնդ կտրի՛, թե չէ շան պես կսատկես,- սպառնաց Անդրանիկը՝ հրացանը սեղմելով թուրքի կրծքին: 
Ֆիդայիներն արագ անցան: Վերջում իր խմբով հեռացավ Անդրանիկը՝ մշուշի մեջ որոնելով Արաբոյի քարը, հետո Արծվի քարով կբարձրանան Հավատորիք՝ Ծիրնկատարի ամենաբարձր գագաթը։
Մի քանի վայրկյան անց զինվորի լալկված լեզուն բացվեց. «Ֆիդայիները փախա՛ն, ֆիդայիները փախա՛ն...»: Թուրքական հազարավոր հրացանների գնդակները սուրում էին ֆիդայիների գլխավերևում, բզկտում խավարը։
Պատասխան կրակից սպանվեց երեք թուրք, ֆիդայիներից ընկավ միայն տերզեվանցի Յահուտի Բարսեղը։ 
Խայտառակության գիշերը շարունակող ամոթի առավոտյան ժամը վեցին թուրք զինվորները մոտեցան վանքին և բացված դռնից գլխիկոր ներս մտան։
Իսկ Անդրանիկն իր քաջերով բարձրացավ Սասնա լեռները։

Ամիսներ շարունակ ողջ Արևմտահայաստանում, Թուրքիայում, Ռուսաստանում ու Եվրոպայում Առաքելոց վանքի կռվի լեգենդն էին պատմում: Թուրքիայում հավատարմագրված դեսպաններն ու հյուպատոսները մանրամասն զեկուցագրեր ուղարկեցին իրենց կառավարություններին: Թուրքական, ռուսական և եվրոպական բազմաթիվ թերթեր անդրադարձան այդ անհավատալի կռվին: Ցարական «Ռուսկոյե սլովո»-ն գրեց. «Այդ ժամանակից սկսած Անդրանիկի փառքը տարածվել է Թուրքիայի սահմաններից շատ հեռու: Ոչ միայն Կովկասում և Ռուսաստանում, այլև Արևմտյան Եվրոպայում սկսեցին խոսել նրա մասին...»: Կոստանդնուպոլսում Ցարական Ռուսաստանի դեսպան Զինովևը իր կառավարությանն ուղարկած գաղտնի գրության մեջ նշեց. «Սասունում կենտրոնացած հրոսակախմբերի գլուխ է կանգնած ոմն Անդրանիկ, որին հաջողվել է ընդհանուր ճանաչում նվաճել այդ երկրամասում՝ իր համարձակ արշավանքների շնորհիվ»:
Հուսահատված ժողովուրդը Առաքելոց վանքի կռվից նորից արթնացավ, հավատաց, որ հնարավոր է սեփական շատ փոքրաթիվ ուժերով ինքնությունը պահել։ Այդ օրերի փաստաթղթերից մեկում նշված է. «Մեր ժողովուրդը, մի կողմից տաճկաց լծի ծանրության տակ հյուծված և արնաքամ եղած, այն դրությանն է հասել, որ ինքնաբերաբար խմբական կրոնափոխության է դիմել և վերջերս էլ Մշո դաշտում հազարավոր ստորագրություններով պատրաստ է դիմելու օրթոդոքսության անդունդը գլորվելու։ Եվ նրան այդ անդունդից հանեց Անդրանիկը՝ յուր ժամանակավոր հաղթություններով Առաքելոց վանքի պաշարման շրջանում»: 
Իսկ ժողովուրդն արդեն երգում էր. 
Իբրև արծիվ սավառնում ես լեռ ու ժայռ, 
Թնդացնում ես երկինք-գետին տենչավառ,
Սուրբ անունդ պիտի հիշվի դարեդար, 
Հսկա լերինք քեզ ապաստան, Անդրանիկ...
Ականատեսները վկայել են, որ Առաքելոց վանքի պարիսպների տակ քսանմեկ օրում սպանվել և հիվանդությունից մեռել է 1800 թուրք զինվոր: 
Առաքելոց վանքի կռիվը թևեր առավ, ճախրե՜ց Սասնո լեռներում, Մշո դաշտում, ամեն տեղ, ուր մի մոլորված ու հույսը կորցրած հայ կար, հավատ տվեց ու համոզեց, որ երեսունյոթ հոգով հնարավոր է դիմակայել կանոնավոր 6000-անոց զորքին ու դառնալ լեգենդ։ 
Բայց դա լեգենդ չէ։ Դա Առաքելոց վանքի կռիվն է։

 

Վրեժ ՍԱՐՈՒԽԱՆՅԱՆ

Մահացել է ռեժիսոր Մառլեն Խուցիեւը

Փոլ Սինյակի նկարը կվերադարձվի ժառանգներին. այն գողացել էին 1940 թվականին

Էրեբունի-Երեւանի 2800-ամյակին նվիրված համերգ Բեռլինում

14-ամյա դաշնակահարուհի Եվա Գևորգյանը ցանկանում է ստանալ Հայաստանի քաղաքացիություն

Մահացել է Վլադիմիր Էտուշը

Իտալացի գիտնականները աշխարհին են ներկայացրել դա Վինչիի միակ պահպանված քանդակը

Գեորգի Դանելիայի կինը հայտնել է ռեժիսորի առողջական վիճակի մասին

Շանթ Սահակյանը նշանակվել է Ամերիկայի նոր Հայկական թանգարանի գործադիր տնօրեն

Մահացել է աշխարհահռչակ գիտնական, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Ժորես Ալֆյորովը

Հայաստանի և Ռումինիայի միջև մշակույթի ոլորտում համագործակցության հնգամյա ծրագիր է ստորագրվել

«Հավանաբար նախորդ իշխանությունների օրոք Արթուր Գրիգորյանը հարցերը զանգերով է լուծել». Նազենի Ղարիբյան

«Սա սպանդի մի ձեւ է». Արման Նավասարդյանը՝ Համազգային թատրոնի լուծարման մասին

Հայաստանում տեղի կունենա ճապոնական կինոյի տասներեքերորդ փառատոնը

Գեորգի Դանելիան արհեստական կոմայի մեջ է

«Արտավազդ» մրցանակաբաշխության երկրորդ փուլ անցած աշխատանքների ցանկը

Ջորջ Մայքլի արվեստի հավաքածուն հանվում է աճուրդի

Հայկական ինքնատիպ «Օտրի» տրիոն՝ երաժշտական հանրության ուշադրության կենտրոնում

Մեդիայում եւ սոցցանցերում աննախադեպ թափ է հավաքել իմ դեմ ծավալված սեւ փիառը. Հացադուլավոր կինոռեժիսոր

Հացադուլ հայտարարած ռեժիսորը սուտ է որակել Մշակույթի նախարարության հայտարարությունը

Էդուարդ Լիմոնովը ցանկություն է հայտնել թաղվել Ղարաբաղում

Հացադուլ հայտարարած Հովհաննես Գալստյանի բարձրացրած խնդրի կապակցությամբ գրություն է ուղարկվել Մշակույթի նախարարություն. ՄԻՊ

Մշակույթի նախարարությունը կոչ է անում Հովհաննես Գալստյանին դադարեցնել հացադուլը և ստեղծագործել օրինական, հավասար ու մրցակցային պայմաններում

Ես հացադուլից դուրս չեմ գալու, չեմ թողնելու, որ իմ ֆիլմը տապալվի չինովնիկական բթամտությունից. Հովհաննես Գալստյան

Անթիլիասում Արամ Առաջինն ընդունել է Տիգրան Մանսուրյանին

Հայկական պարախումբը փոխում է աշխարհի վերաբերմունքը հաշմանդամների հանդեպ. BBC-ի տեսանյութը

Հացադուլ հայտարարած կինոռեժիսոր Հովհաննես Գալստյանը վստահ է՝ Կինոկենտրոնն իր նկատմամբ անձնական թշնամաք ունի

Մահացել է դերասան Սերգեյ Յուրսկին

Զոհրաբ Մնացականյանը ներկա է եղել Կոմիտաս Վարդապետի 150-ամյակին նվիրված համերգին, որը տեղի է ունեցել Տալլինի Նիգուլիստե եկեղեցում

Մշակույթի նախարարությունը կոչ է արել Հովհաննես Գալստյանին դադարեցնել հացադուլը

Մշակութային ժառանգությունն ու ժամանակակից արվեստը՝ կառավարության ծրագրում

Բենքսիի «Կարմիր փուչիկով աղջիկը» ինքնաոչնչացված կտավը կրկին հայտնվել է թանգարանում

Կինոռեժիսոր Հովհաննես Գալստյանը կրկին հացադուլ է հայտարարել

Փարիզում վերջին հրաժեշտն են տվել Միշել Լեգրանին

Կարինե Խոդիկյանը` Թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ

Հավլաբարում կատարվել է հայկական թատրոնի շենքի հիմնադրում

Կոմիտասի և Հովհաննես Թումանյանի 150-ամյակները ներառվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հոբելյանական իրադարձությունների օրացույցում

«Որքան շատ եմ սովորում, այնքան գիտակցում եմ, որ իրականում շատ քիչ բան գիտեմ». Միշել Լեգրանը՝ կյանքի, Հայաստանի ու պապի հուշերի մասին

Սեուլում կկայանա Սերգեյ Սմբատյանի և Կորեայի կամերային նվագախմբի համատեղ համերգը

Հայտնի են «Օսկար»-ի առաջադրվածների անունները

2019-ի Ռոտերդամի միջազգային կինոփառատոնի առանցքային ծրագրերից մեկը նվիրվելու է Սերգեյ Փարաջանովին

ՌԴ-ում Հայաստանի դեսպանատանը տեղի է ունեցել Առնո Բաբաջանյանի ծննդյան 98-ամյակին նվիրված երեկո

Խորեոգրաֆիայի թատրոնի նախկին տնօրենը չի ուզում հեռանալ և կողպել է թատրոնի դուռը 

Ինդոնեզիայում տեղի է ունեցել «Հայաստան՝ լեգենդների երկիր» ֆոտո-գրքի շնորհանդեսը

Կյանքից հեռացել է անվանի բեմադրիչ, ժողովրդական արտիստ Ռաֆայել Ջրբաշյանը

Կրիս Կելմիին կթաղեն առանց հրապարակային հրաժեշտի արարողության

Եթե ուզում ենք պահպանել հին շենքերը, ապա պետք է փոխել «Հին Երևան» նախագիծը. Հեքեքյան

Մահացել է «Հայֆիլմ»-ի հիմնադիր Համո Բեկնազարյանի որդին

Հայտնի են հաճախելիությամբ աշխարհի լավագույն թանգարանները

Սերգեյ Սմբատյանի 2019 թվականի առաջին համերգը կկայանա Վալետայում

Լուվրի թանգարանը նոր ռեկորդ է սահմանել

Հայաստանի եւ Բելառուսի մշակույթի նախարարությունների միջեւ ստորագրվել է 2019-2022թթ փոխգործակցության ծրագիրը

Մոսկվայում հայտնի ռուս կինոռեժիսոր Մառլեն Խուցիևն ու նրա կինը հիվանդանոցում են

Օսլոյի թանգարանից անհետացել է Էդվարդ Մունկի 6 նկար

Անապահով ընտանիքներից 4000 երեխա Պարոնյանի թատրոն են այցելել

Հոլիվուդում Սայաթ-Նովայի մասին պատմող ֆիլմ կնկարահանվի

Գեղարվեստը կրթահամալիրում. Հայաստանի ազգային պատկերասրահում սեբաստացիական ամենամյա համերգ-ներկայացումն է

Մեր կարծիքով ոչ ոք չի հարցրելա. Մշակույթի նախարարությունը լուծարվում է. աշխատակիցները բողողքի ակցիա են սկսել

Համազգային թատրոնը պատրաստվում է 4 նոր ներկայացմամբ համալրել խաղացանկը

Րաֆֆի Գալստյանին Կառավարության որոշմամբ զինվորական ծառայությունից տարկետում կտրվի

«Հայֆիլմի վերածնունդ» նախաձեռնության անդամները բաց նամակով դիմել են Փաշինյանին

Համազգայինի ժամանակավոր տնօրեն նշանակվեց Արման Նավասարդյանը

Ձմռանն Անին առանձնահատուկ գեղեցիկ է, կարծես հարսի զգեստ հագած լինի. պատմական Անին՝ ԶԼՄ-ների ուշադրության կնտրոնում

Հայտնի է Հայաստանի նկարիչների միության վարչության կազմը

Դավիթ Տոնոյանն առաջարկեց մշակույթը դպրոցից բացի տանել նաև զորամասեր

Չալդրանյանը Մակունցի հետ հանդիպումից հետո ազատման դիմում է գրել

Ռեժիսոր Հովհաննես Գալստյանը դադարեցնում է հացադուլը

Լիլիթ Մակունցն այցելել է հացադուլի մեջ գտնվող կինոռեժիսորին

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն Գեղարդին ուժեղացված պաշտպանության կարգավիճակ է տվել

Սերգեյ Սմբատյանի ղեկավարությամբ Մարիինյան թատրոնում կայացել է 1988թ. երկրաշարժի զոհերի հիշատակը ոգեկոչող համերգ

Մահացել է դերասան Ֆիլիպ Բոսկոն

ՀՀ նախագահը տիկնոջ հետ Գյումրիում ներկա է եղել «Հարսանիք թիկունքում» ներկայացմանը

Սիմֆերոպոլի օդանավակայանն այսուհետ կկրի Հովհաննես Այվազովսկու անունը

Վարչապետի տիկինը ներկա է գտնվել Պարի պետական անսամբլի և «City of smile» հիմնադրամի բարեգործական համերգին

Կինոօպերատոր Լևոն Աթոյանցը պարգևատրվել է Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալով

Մահացել է ամերիկյան դերասան Քեն Բերրին

Էրդողանի հրահանգով արտերկրում կազմակերպվելու են Արա Գյուլերի լուսանկարների ցուցադրություններ

Մահացել է օսկարակիր ռեժիսոր Բեռնարդո Բերտոլուչին

Հայտնի են «Սոսե» հինգերոդ միջազգային կինոփառատոնի մրցանակակիրները

Ախալքալաքում կկառուցվի Ամենայն Սրբոց Եկեղեցի

Այսօր Հրաչյա Ներսիսյանի ծննդյան օրն է

Հայաստանում տարբեր երկրների դեսպանների կանայք այցելել են Սաղմոսավանք

Մակունցը խոստացել է լուծել Համազգային թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարի և ստեղծագործական կազմի միջև ծագած խնդիրը

Մշակույթի նախարարությունը Վահագն Մարգարյանի հիշատակին հուշ երեկո է կազմակերպելու

Մոմավառություն՝ ի հիշատակ բալետի արտիստ Վահագն Մարգարյանի 

Մահացել է Արթուր Ապրեսովը

Մահացել է վթարի ենթարկված բալետի արտիստ` Վահագն Մարգարյանը

Կամերային նվագախումբը հիմնադրի 85-ամյակի առթիվ հանդես եկավ մեծ համերգով

Ազնավուրի որդին կթողարկի հոր երաժշտական ալբոմը

Աննա Հակոբյանն այցելել է սիրված դերասան Արմեն Ջիգարխանյանին

Այսօր Առնո Բաբաջանյանի հիշատակի օրն է

Գյումրու Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնը հյուրախաղերով մեկնել է Լիբանան

Մահացել է դերասան Լևոն Մուրադյանը

«Եվրոպական ֆիլմերի փառատոն 2018»-ը կանցկացվի Հայաստանում

Արմեն Սարգսյանը այցելել է Երվանդ Մանարյանին և հանձնել ժողովրդական արտիստի կոչումը

Մահացել է «Երալաշի» ամենասիրված դերասաններից մեկը

Եվրոպայի խորհրդում Երևանի 2800-ամյակին նվիրված ընդունելություն է կազմակերպվել

Արմեն Սարգսյանը ստորագրել է Երվանդ Մանարյանին ՀՀ ժողովրդական արտիստի կոչում շնորհելու մասին հրամանագիրը

Մշակույթի նախարարության դիրքորոշումը «Զվարթնոց» օդանավակայանի վերանվանման հետ կապված բացասական է

Ախալքալաքում Ազնավուրի պատվին փողոց և պուրակ են վերանվանել

Լույս է տեսել Հրաչյա Սարուխանի «Վախճանից էլ պարզ» ժողովածուն

Գյումրու Վ. Աճեմյանի անվան դրամատիկական թատրոնը նոր տնօրեն ունի

Որոշում կայացրեցի Երվանդ Մանարյանին ՀՀ ժողովրդական արտիստի կոչում շնորհելու մասին. Նիկոլ Փաշինյան

Վրաստանի Սուրբ Նշան եկեղեցու տապանաքարերն աղբակույտում են հայտնվել (տեսանյութ)

Սիդնեյում կցուցադրվեն Հայոց և այլ ցեղասպանություններին վերաբերող թանգարանային նմուշներ

Նոյեմբերի 20-ին տեղի կունենա «Նազանի» անսամբլի մեծ համերգային միջոցառումը 

Ֆրանսիացի երգիչ Ժերեմի Դելվերը ելույթ կունենա «Քեզ համար, Ազնավուր» խորագրով երևանյան համերգին

Վաշինգտոնի Աստվածաշնչի թանգարանի հավաքածուի մի մասը կեղծ է եղել

Իտալացի հայտնի գրողը Արցախում է

Մեծ ցանկություն ունենք արդեն խմբով հանդես գալ դրսում․ Արմինե Հունանյան

Շառլ Ազնավուրին նվիրված միջոցառում՝ Ախալցխայում

Լոռիում բերքի տոնին ներկայացվել է նաև անտառի բերքն ու բարիքը

Սերգեյ Սմբատյանը ներկայացրեց Սիմֆոնիկ նվագախմբի առաջիկա ծրագրերը

Շչեչինեկ քաղաքում հայկական խաչքար է տեղադրվել

Լրանում է Վարագա Սուրբ Խաչի ուխտի օրվա վերականգնման 15-րդ տարին․Լավրենտի Միրզոյան

Արամ Խաչատրյանի 115 և Երևանի 2800-ամյակներին նվիրված համերգ՝ Հռոմի օպերային թատրոնում

Նախագահ Արմեն Սարգսյանը հյուրընկալել է Ատոմ Էգոյանին և Արսինե Խանջյանին

Մահացել է թուրքական կինոյի մեջ մեծ ավանդ ունեցած հայ ռեժիսոր Արամ Գյուլյուզը

Նախարարի հորդորով ռեժիսոր Արամ Շահբազյանը դադարեցրել է հացադուլը

Ամերիկայի հայկական թանգարանը եւ Գլենդելի խորհուրդը համագործակցության մասին հռչակագիր են ստորագրել

Մշակույթի նախարարն այսօր աշխատանքային այցով Տավուշի մարզում էր

ՀՀ և Իտալիայի նախագահների ներկայությամբ բացվել է Մշակութային ժառանգության պահպանման հայ-իտալական կենտրոնը

Գյումրիում բացվել է Եղեռնից մազապուրծ որբերի խնամքով զբաղված ու գնդակահարված Չերասի արձանը

Արմեն Սարգսյանն այցելել է նկարիչ Ռոբերտ Էլիբեկյանի արվեստանոց  

Հայտնի են «Ոսկե ծիրան» 15-րդ կինոփառատոնի հաղթողները

Ֆրանսիայից երգչախումբ կայցելի Հայաստան

ՀՀ մշակույթի նախարարությունը Մարտիրոս Սարյանի նկարների կեղծման մասին դիմումն ուղարկել է դատախազություն

Թավշյա հեղափոխությունը կցուցադրվի Հայաստանի պատմության թանգարանում 

«ՄՈՒՇ» պարային համույթի հաշվետու համերգը ցնցեց ամբողջ դահլիճը

Արթուր Ջանիբեկյանը՝ «Ռուսաստանի մեդիա-մենեջեր» մրցանակաբաշխության «Գրան-պրիի» մրցանակակիր

Երևանի պետական տիկնիկային թատրոնը մրցանակների է արժանացել միջազգային փառատոնում

«Ոսկե ծիրանի» պատվավոր հյուրը կլինի Դարեն Արոնոֆսկին  

Հայտնի է «Ավրորա» մրցանակի երրորդ դափնեկրի անունը

Լույս է տեսել «Հյուսիսային Արցախ» գրքի ռուսերեն տարբերակը

Հայտնաբերվել են վաղ միջնադարի եզակի պատկերազարդ տապանաքար և պալատական կառույց

Վարչապետն ու նախագահը ներկա են գտնվել Արամ Խաչատրյանի 14-րդ միջազգային մրցույթի բացման արարողությանը

Մշակույթի նախարարն Ազգային պատկերասրահ է ուղարկել իր սենյակի կտավները

Նորաձևությունը ցանկացած կնոջ մեջ է․Սամվել Մալոյան

Նիկոլ Փաշինյանը Թբիլիսիում այցելել է «Հովհաննես Թումանյանի տուն» գիտամշակութային կենտրոն

Պետք է վերամշակել Հայաստանի զինանշանը․Կարեն Աղամյան

Արամ Խաչատրյանի անվան ֆիլհարմոնիկ համերգասրահում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել մշակույթի տարբեր ճյուղերը ներկայացնող գործիչների հետ:

 

Սինգապուրում բացվել է առաջին հայկական թանգարանը

Թուրքիայում հայկական եկեղեցու շենքը վերածվում է գրադարանի

Բելառուսում բացվել է մարշալ Բաղրամյանի հուշարձանը

Ամփոփվել են «Նոր անուններ» միջտարածաշրջանային հիմնադրամի կողմից անցկացվող լսումների արդյունքները

Նախիջևանում քրիստոնեական որևէ հուշարձան գոյություն չունի

Համայնքային թանգարանները կմիանան Թանգարանների միջազգային օրվա միջոցառումներին

Մեկնարկել են «Նոր անուններ» միջտարածաշրջանային հիմնադրամի կողմից անցկացվող լսումները

Այս տարի Հայաստանում Թանգարանների գիշերն անցկացվում է արդեն 15-րդ անգամ, Արցախում՝ կնշվի 6-րդ անգամ: Միջոցառումն անցկացվում է մայիսի 18-ին նշվող Թանգարանների միջազգային օրվան ամենամոտ շաբաթ  օրը` Եվրախորհրդի, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և ԻԿՕՄ-ի հովանավորությամբ:

 

Հուշաքար նվիրված Էդվարդ Միրզոյանի ծննդյան 97-ամյակին

Մայրաքաղաքում անցկացվող ֆրանկոֆոնիայի երկամսյակի միջոցառումների ծրագրում ընդգրկվել է նաև Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության Հր. Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնում բեմադրված ֆրանսիացի նշանավոր թատերգակ Բոմարշեի «Ֆիգարոյի ամուսնություն» գործը:

 

Ֆրանկոֆոնիայի երկամսյակի մշակութային ծրագրով Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության երաժշտական և արվեստի դպրոցներում շարունակվում են ֆրանսիական մշակույթի օրերը:

 

«Մտքով տուն». այս խորագիրն էր կրում Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերության պատրաստած փաստագրական ֆիլմը ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի մասին: Այն եթեր հեռարձակվեց ապրիլի 8-ի երեկոյան:

Սա 1630 թվականի Սուրբ Աստվածաշնչի երկրորդ էջից է, որտեղ նշված է Հայաստանը որպես մարդկության ծագման վայր: Ավելի ուշ, 18-րդ դարից հետո, Հայաստանը ջնջվեց Աստվածաշնչից, երբ 1600 թվականներից մինչև 1749 թվականները Հակոբոս Թագավորի Աստվածաշունչը փոփոխվեց:

Մշակույթի նախարար Արմեն Ամիրյանն այսօր Tert.am-ի հարցին, թե արդյոք իրեն տեսնո՞ւմ է նոր ձևավորվող կառավարությունում

Հանրահայտ ռուս պրոդյուսեր և կոմպոզիտոր Մաքս Ֆադեևը Կեմերովոյում զոհված երեխաների հիշատակին երգ է գրել։

Սերժ Սարգսյանի վարչապետ դառնալը կանխելու համար «Հանուն Հայաստան պետության» ճակատն ու «Ելք» դաշինքի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը սկսում են փողոցային պայքար

Թուրքիայի իշխանությունները դեռևս չեն պատասխանել Մեջլիսի Ժողովրդահանրապետական կուսակցության հայազգի պատգամավոր Սելինա Դողանի հարցմանը, թե ինչու  Ստամբուլում ընթացող կանանց «Ֆիլմմոր» 13-րդ միջազգային կինոփառատոնին չի թույլատրվել հայ-իրանական համատեղ արտադրության «Եվա» ֆիլմի ցուցադրությունը

Այսօր՝ մարտի 27-ին, թատրոնի միջազգային օրն է: Այդ առթիվ «Տեսակետ» մամուլի ակումբի հյուրն էր Երևանի մնջախաղի պետական թատրոնի գեղ. ղեկավար Ժիրայր Դադասյանը

Հայկական բաղադրատոմսով պատրաստած հավի կրծքամիսը հիացրել է Դաղստանի միջազգային գաստրոնոմիական փառատոնի ժյուրիին

Գիտատեխնիկական գրադարանի ճակատագիրը շարունակում է մնալ ՀՀ կառավարության և մի շարք գերատեսչությունների անորոշ քննարկումների ու նորանոր որոշումների թիրախում

Շատերը կարծում էին, որ ես այլևս երբեք բեմ չեմ վերադառնա, շատերը կարծում էին, թե ընդհանրապես կկոտրվեմ և երբեք ոտքի չեմ կանգնի, բայց ես գիտեի, որ նորից պետք է բեմ վերադառնամ:

Ինչպես և հնում, մեր օրերում էլ տոնը երիտասարդության կողմից նշվում է մեծ շուքով, քաղաքը լի է ծաղկեպսակները գլխներին երիտասարդ աղջիկներով

Հաշվի առնելով Հայաստանի հանրապետությունում զբոսաշրջիկների հոսքերի ընդլայնման միտումները

ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Արմեն Ջիգարխանյանը խլել է երիտասարդ, արդեն նախկին կնոջ՝ դաշնակահարուհի Վիտալինա Ցիմբալյուկ Ռոմանովսկայայի բնակարանը:

Կոմիտասի պատարագն ու հայ ժողովրդական երաժշտությունն ունեն բուժիչ հատկություն։

Միանգամից 6 վրացական ֆիլմ կներկայացվի  «Ֆաջր» 36-րդ միջազգային կնոփառատոնում

Մահացել է «Հաճըն» հայրենակցական միության պատվավոր անդամ Համլետ Թուր- Սարգսյանը

Այսօր Հայաստանում անցկացվող Saison de la Francophonie 2018 ֆրանկոֆոնիայի տարվա միջոցառումների շրջանակներում «Բյուրոկրատ» գրախանութ-սրճարանում տեղի է ունեցել «Խմելու և ուտելու արվեստը Սոնյա Եզգյուլյանի հետ» պատկերապատման (կոմիքսի) շնորհանդեսը:

ինչ շատերը դժվարանում են համակերպվել հայաստանյան շուկայում թուրքական արտադրության ապրանք տեսնելու կամ թուրքական ապրանք գնելու մտքի հետ, մի շարք հայ առևտրականներ Թուրքիայից ապրանք ներկրելու բիզնեսը տեղափոխել են նոր հարթություն` Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադիր և առաջին նախագահ Քեմալ Աթաթուրքի ստորագրության պատկերով սուրճի բաժակներ են շուկայում հայտնվել:

 

Կյանքի 53-րդ տարում իր մահկանացուն կնքեց «Հարթակ» թերթի գլխավոր խմբագիր, համանուն կայքի պատասխանատու ,«Աշխատավորների շահերի պաշտպանության շարժում» ՀԿ նախագահ, հրապարակախոս Կարեն Թումանյանը:

Այսօր, մարտի 19-ին «Տեսակետ» մամուլի ակումբի հյուրերն էին ԱՀԹ Արևշատի Ս. Աստվածածին եկեղեցու հոգևոր հովիվ Տեր Հովսեփ քահանա Սարգսյանը և կլինիկական հոգեբան Միհրդատ Մադաթյանը:

 

Ռուսական Central Partnership ընկերությունը մտադիր է աշխարհի տարբեր երկրներում ֆիլմ նկարահանել Էջմիածնում պահվող Սուրբ  Գեղարդի մասին, հաղորդում է «Interfax» գործակալությունը:

 

Դերասանուհի, երգչուհի Ջենիֆեր Լոպեսը պատմել է, թե ինչպես է սեռական ոտնձգության ենթարկվել, երբ տարիներ առաջ առաջին քայլներ է կատարել և նկարահանվել է ֆիլմում:

Այսօր, մարտի 16-ին «Տեսակետ» մամուլի ակումբի հյուրերն էին «Կարին» ավանդական երգի-պարի համույթի գեղ. ղեկավար Գագիկ Գինոսյանը, Համույթի երգուսույց, խմբավար Լուսինե Ազարյանը, երաժշտական մասի ղեկավար Վաչե Փաշինյանը

Ն.Ս.Օ.Տ.Տ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ Դնեպրում մարտի 17-ին կկայանա Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու օծման և բացման արարողությունը

Այս տարի ապրիլի 1-ին Հայ Առաքելական եկեղեցին նշում է Քրիստոսի հրաշափառ Հարության տոնը: Հայաստանում բացի տոնական ավանդույթներից արդիական են նաև տոնի վերաբերյալ ավանդական հարցերը

Առաջին ալիքով հեռարձակվող «Լավ երեկո» հաղորդաշարի թղթակից Արուսիկ Տիգրանյանը մարտի 8-ի կապակցությամբ հումորային համատեքստով հարցազրույցի շուրջ բարձրացած աղմուկից և հաղորդումը համացանցից հեռացնելուց հետո ներողություն է խնդրել հանրությունից: 

 

«Մահեր կան, որոնք ազգի համար անմոռաց են, նրանք զարկված արժանապատվության նման անվերջ ծխում են դարերի խորքերում՝ ճշմարտությունը որոնելու ակնկալիքով: Այդպիսի կորուստ է մեր հանճարի՝ Եղիշե Չարենցի հետ կապված առեղծվածը

Այսօր հայ մեծանուն պոետ, գրող և թարգմանիչ Եղիշե Չարենցի ծննդյան օրն է՝ լրանում է նրա 121 տարին

Ինչ կապ ուներ ոտքի հետ այն խնդիրը, որով Գարինը դիմել էր բժշկի։ Գարիկը, ով վերջերս վիրահատվել էր, ըստ երևույթին, արդեն իսկ պետք է անցներ սովորական առօրյա կյանքին ու հետվիրահատական շրջանը ավարտին հասցրած լիներ, բայց դատելով նրա ինստագրամյան հրապարակումներից Գարիկը դեռ դժվարությամբ է քայլում ու դեռ չի մասնակցում իրենց հաղորդման նկարահանումներին:

 

Երեկ Մոսկվայում 82 տարեկանում մահացել է ռուսաստանյան կինոյի և թատրոնի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից մեկը` դերասան և ռեժիսոր Օլեգ Տաբակովը:

Մահացել է ռեժիսոր Միքայել Ատոմյանը

Սպանություն, մազքաշոցի, հայհոյանք և ապտակ․ սրանք են մեդալակիր Դիանա Գրիգորյանի նվաճումները

Այսօր, մարտի 8-ին, «Տեսակետ» մամուլի ակումբի հյուրերն էին

Կանանց միջազգային օր (IWD), սկզբնական անվանումը Աշխատավոր կանանց միջազգային օր, նշվում է ամեն տարի մարտի 8-ին

Արցախի բացառիկ քարե կաթողները երկու հորիզոնական ճեղքերի օգնությամբ բաժանվում են երեք մասի` գլուխ, իրան և ստորին հատված:

Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Հարության տոնը, որը կոչվում է նաեւ Զատիկ, այս տարի նշվելու է ապրիլի 1-ին:

DUDUKIST միջազգային նախագծի կազմակերպիչները նամակով դիմել են «Ռոսկոսմոս» տիեզերական գործունեության կորպորացիային՝ խնդրելով ուղեծիր տանել երաժշտական գործիք դուդուկը։


81 տարեկանում կյանքից հեռացել է ռեժիսոր, սցենարիստ Ալբերտ Մկրտչյանը։

Շարլ Ազնավուրը Փառքի ծառուղում իր անվանական աստղը կունենա

Հայ փոքրիկը միջազգային մրցույթում երկու ոսկե մեդալ է նվաճել

Ժողովրդական երգն իմ արյան մեջ է․ Սամվել Ավետիսյան
 
 

Վարչապետն այցելել է Հայաստանի ազգային պատկերասրահ և պատմության թանգարան

 

Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 25-ամյակին նվիրված համերգ

Այս տարվա առաջին կիսամյակում համայնքային թանգարաններ է այցելել ավելի քան 31 000 այցելուվ

«Սասնա ծռեր» կամ «Սասունցի Դավիթ» ամենամյա փառատոնի մեկնարկը

«Ինձ համար Հայաստանում ելույթ ունենալը միշտ տոն է». Մաքսիմ Վենգերով

Մայրաքաղաքում բացված առաջին գրատնակը կրում է Ավետիք Իսահակյանի անունը

«Մշակութային կանգառ». Թ. Ալթունյանի անվան երգի-պարի պետական համույթի հերթական համերգը կկայանա Դիլիջանում

Թումանյանի «Բարեկենդան»-ը թարգմանվել է հնդկերեն

Առաջիկայում պատրաստ կլինեն 60 պատմամշակութային արժեք ներկայացնող շենքերի գովազդային անձնագրերը

Կյանքից հեռացել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր Իգոր Մարտինի Յավրյանը

Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար և տնօրենի պաշտոնակատար Կոնստանտին Օրբելյանի առաջարկով անվանի օպերային բեմադրիչ-ռեժիսոր, պրոդյուսեր Անդրեյս Ժագարսը հասարակական հիմունքներով, այսուհետ, կկատարի Հայաստանի օպերայի և բալետի թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարի միջազգային հարցերով խորհրդականի աշխատանքը:

 

Կյանքից հեռացել է հայկական ջազի ակունքներում կանգնած սիրված երաժիշտ Արմեն Թութունջյանը: Նրան երաժշտասերները ճանաչում էին որպես Չիկո:

«Երևանյան ամառ 2017» եռամսյա միջոցառումների ծրագրի շրջանակում մայրաքաղաքի Դավթաշեն վարչական շրջանում անցկացվել է մանկական մարզահամերգային տոնահանդես: Նախաձեռնության նպատակը երեխաների մեջ  մանուկ հասակից առողջ ապրելակերպ սերմանելն է:

 

2017 թ. հունիսի 23–ին, ժամը 19-00-ին, Կարեն Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիրի բեմում «AMEN Project» ընկերությունը ներկայացնում է «Ամեն» երաժշտական դրամատիկ շոու–ներկայացման պրեմիերան։

ՀՀ մշակույթի նախարարության «Մշակութային կանգառ» ծրագրի շրջանակում կկայանա Թ. Ալթունյանի անվան երգի-պարի պետական համույթի հերթական համերգը:

 

1937 թվականի հունիսի 1-ին Ախալցխայում ծնվել է Կոմիտասի, հայ հոգևոր երգերի ու տաղերի կատարող Լուսինե Զաքարյանը: 1952 թվականին իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Երևան, սովորել Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում: 1957 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական կոնսերվատորիա:

 

Միջոցառմանը կմասնակցեն Հայաստանում հավատարմագրված օտարերկրյա դիվանագետները և ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև այլ պաշտոնատար անձինք, մտավորականներ:

Ս. թ. մայիսի 28-ին` Երեխաների պաշտպանության միջազգային օրվա նախաշեմին, Մոսկվայում՝ Կրեմլի մեծ պալատի Գեորգիևյան դահլիճում՝ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի պաշտոնական նստավայրում, կմեկնարկի «Սերունդների մեղեդիներ» միջազգային V մանկական երաժշտական փառատոնը՝ Ռուսաստանի նախագահական նվագախմբի մասնակցությամբ: Փառատոնի հեղինակ և ղեկավար՝ Ռուսաստանի նախագահական նվագախմբի ղեկավար Վերա Կրիլովա:

 

ՀՀ մշակույթի նախարարության «Մշակութային կանգառ» ծրագրի շրջանակում` ս. թ. մայիսի 24-ին, ժամը 16:00-ին, ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս քաղաքի Մհեր Մկրտչյանի անվան մշակույթի պալատում Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը ելույթ կունենա համերգային ծրագրով:

 

Մայիսի 20-ին կնշվի «Թանգարանների գիշեր» համաեվրոպական միջոցառումը, որն ամեն տարի անցկացվում է մայիսի 18-ին նշվող Թանգարանների միջազգային օրվա շրջանակում: 

 

ՀՀ մշակույթի նախարարության աջակցությամբ՝ ս. թ. մայիսի 10-ին կմեկնարկի Էդվարդ Միրզոյանի անվան պատանի կոմպոզիտորների հանրապետական 4-րդ մրցույթը: 

 

«Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց–թանգարանի տնօրեն Գագիկ Գյուրջյանն անդրադարձ է կատարել Կարմիր բլրի տակով անցնող թունելին, որը ենթակա է փլուզման։

 

Первая линия ереванского метро открылась 7 марта 1981 г. и включала в себя 4 станции. Затем до 1989 г. появилось ещё 5 станций. В последующий период ни одну пассажирскую станцию не сдали (станция-депо «Чарбах» не в счёт). Протяженность линий ныне составляет 13,4 км.

 

«Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարան կատարած աշխատանքային այցի շրջանակում Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը ներկա է գտնվել «Երևանի մշակութային ժառանգությունը և կայուն տուրիզմը» խորագիրը կրող միջոցառմանը, որի ընթացքում ներկայացվել են արգելոց-թանգարանի վերականգնողական աշխատանքների նախագծերը: Պատասխանատուները քաղաքապետին նախ ներկայացրել են ամրոցի մուտքի հարակից հատվածում նոր տեղադրված Վանի թագավորության ժամանակաշրջանի սեպագրերի կրկնօրինակները: 

 

Սույն թվականի ապրիլի 7-ին Էրեբունի արգելոց-թանգարանում կայացել է ՀՀ մշակույթի նախարարության գիտամեթոդական խորհրդի արտագնա նիստը, որի օրակարգում «Էրեբունի հնավայրի միջնաբերդի մասնակի վերականգնման և այցելուների սպասարկման արդիականացման նախագծի» առաջին փուլում իրականացված աշխատանքների ներկայացումն ու քննարկումն էր: 

Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը ներկա է գտնվել Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ, քանդակագործ Դավիթ Երևանցու հեղինակած «Սիրո միություն» արձանի բացման արարողությանը: 

Սիբիլ Պեկտորոսօղլուն ՀՀ մշակույթի նախարարության կողմից կազմակերպված ‹‹Հայկական մշակույթի տարածումն ու ճանաչումը ամբողջ աշխարհում›› խորագիրը կրող միջոցառման ժամանակ արժանացել է հատուկ մրցանակի: 

 

Օպերային երգչուհի. «Հարգե՛ք օպերայի շենքը, այնտեղ չպետք է լինի մարզասրահ, ռեստորան ու շոգեբաղնիք»

Ս. թ. ապրիլի 6-ին, ժամը 14:30-ին, Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարանում (հասցե` Զարոբյան 20) տեղի կունենա հանդիպում «Հայ հերոսուհի կանայք» գրքի հեղինակ, ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի դեկան, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Էդիկ Մինասյանի հետ: Ներկաները կծանոթանան հետաքրքիր և արժեքավոր գրքի ստեղծման պատմությանը, կլսեն հեղինակի մեկնաբանությունները:

 

ՀՀ մշակույթի նախարարությունը Հ. Թումանյանի 150-ամյա հոբելյանին ընդառաջ կազմակերպում է քանդակի սիմպոզիում, որը կիրականացվի 2017 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին, բանաստեղծի ծննդավայրում՝ Դսեղում:

 

Կկայանա «Ծիծեռնակ» ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխությունը

Ն. Անդգուլաձեի անվան երիտասարդ երգիչների 2-րդ միջազգային մրցույթում` հայաստանյան մասնակիցներն արժանացել են մրցանակների

«Կարելի է ապրել ամենախուլ գյուղում, բայց լինել աշխարհի կենտրոնում». Ռուբեն Բաբայան

Հայաստանում կանցկացվի «Մյուզիք դրայվ ֆեստիվալ» միջազգային փառատոնը

«Դիմակահանդեսն» իր հաստատուն տեղը զբաղեցրեց օպերային թատրոնի խաղացանկում

Կյանքից հեռացել է ջութակահար Աշոտ Ճենտերեջյանը

«Մշակութային կանգառ». Հայաստանի էստրադային ջազ նվագախմբի համերգային ուղևորությունը` ՀՀ Սյունիքի մարզ և Արցախ

Արտավազդ Փելեշյանի «Իմ աշխարհը և դաշտի միասնական տեսությունը» գրքի շնորհանդեսը` Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնում

Հարգանքի տուրք՝ Զորավար Անդրանիկի հիշատակին

«Օրորներ» կրթական ծրագիրը շարունակվում է

Թաթուլ Կրպեյանի անվան զբոսայգում կտեղադրվի ազգային հերոսի կիսանդրին

Գարեգին Նժդեհի ծննդյան 130-ամյակին նվիրված աշակերտական գիտական ընթերցումների մրցույթն ամփոփվել է

Տնտեսվարող սուբյեկտները ձմռանը պարտավոր են մաքրել իրենց օբյեկտների հարակից տարածքների ձյունը

 

Ինչո՞ւ են հրաժարվում գնել Արցախի գանձերի մասին գիրքը.Հեղինակները մանրամասնում են

Ֆուտբոլիստ, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ Նիկոլայ Ղազարյանը պարգևատրվել է Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալով

Ստորագրվել է համագործակցության համաձայնագիր` Հ. Թումանյանի Դսեղի տուն-թանգարանում ենթակառուցվածքների շինարարության վերաբերյալ

 

Սիլվա Կապուտիկյանի ծննդյան տարեդարձի առիթով` հիշա­տակի արարողություն և հուշ-ցերեկույթ

Կբացվի Արագած Ախոյանի գեղանկարների «Վերադարձ…» խորագրով ցուցահանդեսը

Զարուհի Հովհաննիսյանն ու հայ քաղկեդոնական հուշարձանները

Համահայկական նվագախումբ` աշխատելու և մեր մասին աշխարհին բարձրաձայնելու առաքելությամբ

Երևանի քաղաքապետի տեղակալ Արամ Սուքիասյանը լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ներկայացրել է «Նոր տարին Երևանում 2017» միջոցառումների ծրագիրը:

Դեկտեմբերի 21-ին Երևանի քաղաքապետարանում կբացվի «Երևանս» խորագրով լուսանկարների ցուցահանդես

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը Ստեփանակերտում հանդիպում է ունեցել Արցախ այցելած ՀՀ մշակույթի գործիչների հետ

«Երևան քաղաք» գրքի շնորհանդեսը՝ Երևան քաղաքի պատմության թանգարանում

Ս. թ. դեկտեմբերի 1-ին, ժամը 19:00-ին, Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տանը տեղի կունենա բանաստեղծ Հովիկ Հովեյանի ծննդյան 60-ամյակին նվիրված հոբելյանական երեկո և հեղինակի վերջերս հրատարակված «Նոյեմբերի ավերակները» /«Руины ноября»/ ռուսերեն ժողովածուի շնորհանդեսը:

Կայացել է «Երևանի արտաքին գովազդի փառատոն 2016»-ի մրցանակաբաշխությունը

Ս. թ. նոյեմբերիի 29-30-ը, ՀՀ մշակույթի նախարարության նախաձեռնությամբ և աջակցությամբ Հայաստանում կկայանան կանադական «Մոլինարի» լարային քառյակի համերգները: Առաջին համերգը տեղի կունենա նոյեմբերի 29-ին, ժամը 19:00-ին, «Առնո Բաբաջանյան» համերգասրահում, այնուհետև, նոյեմբերի 30-ին, ժամը 19:00-ին` Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտի դահլիճում:

ՀՀ մշակույթի նախարարության աջակցությամբ` ս. թ. նոյեմբերի 25-ին, ժամը 19:00-ին, Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում տեղի կունենա մեծանուն կոմպոզիտոր, Խորհրդային միության և ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Առնո Բաբաջանյանի ծննդյան 95-ամյակին նվիրված համերգ` «Սիրված երգեր» խորագրով: Համերգը կանցկացվի ՀՀ նախագահի տիկին Ռիտա Սարգսյանի բարձր հովանու ներքո:

Հոբելյանական համերգ` նվիրված Երվանդ Երկանյանի ծննդյան 65-ամյակին

«Ծովի լռությունը». կբացվի Ծովինար Թադևոսյանի ստեղծագործությունների անհատական ցուցահանդեսը

Տիգրան Մանսուրյանի ստեղծագործությունները կհնչեն Գյումրու «Սև բերդ» ամրոցում

Տեսաֆիլմ նվիրված Վանո Սիրադեղյանի ծննդյան 70- ամյակին

 

Վարպետության դաս` Սանկտ Պետերբուրգից ժամանած երաժիշտների հետ

Խոսիր ինձ հետ. կբացվի ժողովրդական վարպետ Սերգեյ Թովմասյանի փայտե քանդակների ցուցահանդեսը

Միջազգային և հանրապետական մրցույթների դափնեկիր, դաշնակահար Արմեն-Լևոն Մանասերյանն արժանացել է Առաջին մրցանակի և Գավաթի

Պողոս Հայթայանին պարգևատրվեց «Գրիգոր Նարեկացի» հուշամեդալով

Շենքն այնքան էլ արժեքավոր չէր. Արմեն Ամիրյանը՝ տպարանի շենքը պայթեցնելու մասին

Ս. թ. հոկտեմբերի 26-ին, ժամը 14:00-ին, Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոնում կբացվի Գրիգոր Ղարիբյանի «Վերադարձ` 65 տարվա ընդմիջումից» խորագիրը կրող անհատական ցուցահանդեսը: 

Կբացվի գեղանկարիչ Արփենիկ Նալբանդյանի 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական ցուցահանդեսը

Մեկնարկում է «Մշակութային կազմակերպություն-դպրոց» աբոնեմենտային ծրագրի երրորդ փուլը

«Հայաստանի փոքրիկ երգիչներ» երգչախմբի փայլուն համերգները Եվրոպայում՝ նվիրված ՀՀ անկախության 25-ամյակին

Դիանա Գուրցկայայի բարեգործական «Սրտի կանչով» հիմնադրամը՝ ս. թ. հոկտեմբերի 13-ին, Մոսկվայում անցկացնում է «Սպիտակ ձեռնափայտ» միջազգային 7-րդ բարեգործական փառատոնը:

 

Փարիզի քաղաքապետ Անն Իդալգոն երեկ` հոկտեմբերի 8-­ին, այցելել է Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտ:

 

Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2004 որոշմամբ հոկտեմբերի 7-ը ՀՀ-ում նշվում է որպես Գրադարանավարի օր:

Թուրք դերասան. «Ուզում եմ ներկայացմամբ քավել նախնիներիս մեղքը»

 

Հայ-ամերիկյան արշավախումբն այս տարի Գեղարոտի պեղումների ժամանակ ուշբրոնզեդարյան դամբարան եւ բնակատեղու մի փոքր հատված է պեղել: 

Երեկ` սեպտեմբերի 28-ին, ՀՀ սփյուռքի նախարարության «Իմ Հայաստան» համահայկական փառատոնի շրջանակներում Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տանը տեղի ունեցավ «100+1» խորագրով համերգը, որին մասնակցեց ՀՀ սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանը:

 

Մեկնարկել է «Հայաստանը խաղաղության խաչմերուկում» միջազգային ֆոլկլորային փառատոնը

 

«Իմ սիրտը հայ է»

«Անկախության սերունդ» խորագրով համերգը նվիրվում է Հայաստանի Հանրապետության անկախության 25-ամյակին

Դրվագներ հայ կերպարվեստի ժառանգությունից. ցուցադրություն՝ նվիրված Հայաստանի Հանրապետության անկախության 25-ամյակին

«Ես եմ» 9-րդ միջազգային երիտասարդական կինոփառատոնը մեկնարկում է

«Գութան» Հայաստանի ազգագրական երգի-պարի փառատոն

Երևանյան 10-րդ միջազգային երաժշտական փառատոնը նվիրվում է ՀՀ անկախության 25-ամյակին

Տիկնիկները հանուն խաղաղության

Հայաստանում կանցկացվի «Թումանյանական հեքիաթի օր» տիկնիկային թատրոնների միջազգային փառատոնը

Հինգշաբթի. ստեղծագործում են լրագրողները

Հովհաննես Շարամբեյանի ծննդյան 90-ամյակը. միջոցառումներ Երևանում և Դիլիջանում

Մեկնարկում է «Ֆրեսկո» արդի արվեստի և հոգևոր ֆիլմերի 3-րդ միջազգային փառատոնը 

«Սասունցի Դավիթ» էպոսին նվիրված «Էպոսյան օրեր» փառատոնի էպոսասացության մրցույթն անցկացվել է Գավառի երկրագիտական թանգարանում

«Շնորհակալությո՛ւն Գերմանիա». «Հովեր» պետական կամերային երգչախմբի սեպտետը համերգներով հանդես կգա Գերմանիայում

Երաժշտական հինգշաբթի Խաչատրյանի տանը

«Սասնա ծռեր» էպոսին նվիրված «Էպոսյան օրեր» փառատոնը՝ զորամասում

 

«Իմ սիրտը հայ է»

ՀՀ մշակույթի նախարարության Ոսկե մեդալով է պարգևատրել «Ոսկե ծիրան» միջազգային 13-րդ փառատոնի պատվավոր հյուրերին

Առաքելոց վանքի կռիվը

«Աշխարհը մեր շուրջը» լուսանկարչական ցուցահանդեսը՝ Հ. Շարամբեյանի անվան ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոնում

Ինչպես չդառնալ թատրոնի ղեկավարի «ստրուկները». Ռուբեն Բաբայան

Հայաստանի մասնակիցն «Աշխարհի երիտասարդ բալետ» 6-րդ միջազգային մրցույթում արժանացել է դիպլոմի

Վարդավառի տոնակատարությունը կնշվի Պերճ Պռոշյանի տուն-թանգարանում

Լարախաղացությունը մշակույթի կարևոր ուղղություններից է. Վլադիմիր Հակոբյան

Հայ երաժիշտը Բելգիայում հիմնել է միջազգային փառատոն Արմեն-Լեւոն Մանասերյանի նպատակն է կամրջել հայ, ռուս եւ արեւմտաեվրոպական երաժշտարվեստը

Մեկնարկում է երևանյան կիթառի 2-րդ միջազգային փառատոնը

 

 

Կրկեսն այսօր

Բուլղարական «Անգել Մանոլով» ակադեմիական և «Չեմերիկա» ֆոլկ երգչախմբերի համերգը՝ Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտում

«Իմ սիրտը հայ է»

Բալետ ներկայացում՝ «Մեռան, որ ապրինք» 

«Նարեկացի» նվագախումբ - «Aerials» ( SOAD)

 2017 թվականին հրատարակվելիք գրականության ցանկերում սահմանվել է նոր ուղղություն

Երևանում արդեն 2-րդ տարին անցկացվեց «Համով-հոտով Երևան» փառատոնը

Հարգանքի տուրք ամենայն հայոց բանաստեղծուհուն

Այսօր եզրափակվում է Արամ Խաչատրյանի անվան 12-րդ միջազգային մրցույթի առաջին փուլը

Հայաստանի Հանրապետության նախագահի տիկին Ռիտա Սարգսյանի բարձր հովանավորությամբ, ՀՀ մշակույթի նախարարությունը, «Արամ Խաչատրյան մրցույթ» մշակութային հիմնադրամը և Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան արդեն 12-րդ անգամ անցկացնում են Արամ Խաչատրյանի անվան միջազգային մրցույթը։

«Երևանյան ամառ 2016» եռամսյա միջոցառումներից հերթականը կայացել է Էրեբունի վարչական շրջանի մանկական զբոսայգում: 

Հունիսի 4-ին Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոնում կկայանա պատմական գիտությունների թեկնածու, ազգագրագետ Աշխունջ Պողոսյանի «Արցախի գորգագործական մշակույթը» գիտական աշխատության շնորհանդեսը:

Դուք՝ հայերդ, բոլորից էլ լավ գիտեք, որ մեր օրերում մարդ ցանկացած պահին կարող է մեկնել երկրից ու ասել. 

Այսօր երեկոյան` ժամը 19:00-ին, Կ. Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիրում տեղի կունենա «Okean Elzy» ուկրաինական ռոք-խմբի երևանյան համերգը, որին ընդառաջ խմբի մենակատար Սվյատոսլավ Վակարչուկը հանդիպեց լրագրողներին ու շտապեց նշել` անչափ ուրախ է Հայաստանում գտնվելու առիթով

Սոս Պետրոսյանի հետ զրույցի ընթացքում տեղեկացանք, որ կրկեսի վերանորոգչական աշխատանքները շարունակվում են և 2018 թվականին արդեն կավարտվեն:

Իսրայելում առաջիկայում շրջանառության մեջ կդրվեն հատուկ փոստային նամականիշներ՝ ֆրանսահայ շանսոնյե Շարլ Ազնավուրի ծնողների նկարներով:

ՀՀ կրթության և գիտության նախարար Լևոն Մկրտչյանն այսօր աշխատանքային այցով եղել է Աշտարակում և մասնակցել Արագածոտնի մարզի դպրոցների տնօրենների տարեվերջյան խորհրդակցությանը:

Մայիսի 21-ին Երևանում առաջին անգամ անցկացվեց «Street Music’s Day» խորագրով երաժշտական միջոցառումը ՀՀ-ում Լիտվայի դեսպանատան նախաձեռնությամբ և Երևանի քաղաքապետարանի աջակցությամբ:

Սիրված շանսոնյե Շառլ Ազնավուրի 92-ամյակը Հայաստանում կնշվի բացօթյա համերգով: Ինչպես գրում է Արմենպրեսը, համերգը տեղի կունենա մայիսի 22-ին՝ ժամը 20:00-ին, Շառլ Ազնավուրի անվան հրապարակում: Ելույթ կունենան անվանի երաժիշտներ Լեւոն Մալխասյանը, Արամոն, Տիգրան Համասյանը, «Արտ Սինեմա» անսամբլը, Սոնա Շիրոյանը եւ Հայկ Պետրոսյանը:

Մշակույթի վաստակավոր գործիչ, «Կարին» ավանդական երգի-պարի համույթի գեղարվեստական ղեկավար Գագիկ Գինոսյանն ու «Կովկաս» ինստիտուտի գիտաշխատող, քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանը լրագրողների հետ հանդիպման ընթացքում խոսեցին Վրաստանում հայերի իրավունքների, խնդիրների, ինչպես նաև՝ Ախալցխայի վերջին դեպքերի մասին:

Eurovision.tv-ին ներկայացրել է եզրափակչում հանդես եկող մասնակիցների ելույթների հաջորդականության  ցանկը, որը հաստատվել է մրցույթի պրոդյուսերների, Եվրոպական հեռարձակողների միության գործադիր նախագահ Իոն Օլա Սանդի և ժյուրիի խմբի նախագահ Ֆրենկ Դիտեր Ֆրեյլինգի կողմից: Ըստ այդ ցուցակի՝ Հայաստանը ներկայացնող Իվետա Մուկուչյանը հանդես կգա վերջինը՝ 26-րդը։ 

Իվետայի մամլո ասուլիսը կարող եք դիտել` 18–րդ րոպեից, Ադրբեջանի ներկայացուցչինը` 41–րդ րոպեից։ Նշենք, որ Իվետան շատ գրագետ կերպով պատասխանեց շվեդական թերթի լրագրողի այն հարցին, թե ինչու է բռնել և ցուցադրել Եվրոպայում քաղաքականորեն ամենաշահարկված դրոշը` ԼՂՀ դրոշը:

Կոմիտասը երբ հավաքչությամբ համակարգում էր հայ երգը, այդ թվում՝ մանկական, գիտակցում էր, որ դա հայ պրոֆեսիոնալ երաժշտության հիմքն էր դառնալու: Մինչդեռ դժվար է ասել՝ 1912թ. Արմեն Տիգրանյանը, երբ Ալեքսանդրապոլում իր ռեժիսուրայով բեմադրում էր «Անուշը» (դիրիժոր՝ Գ. Բուրկովիչ), մտածո՞ւմ էր, որ այդ օպերան կարժանանար նույն ճակատագրին: 


Երևանը նշեց Ջազի միջազգային օրը

«Ես Երևանը սև ու սպիտակ չեմ տեսնում, պարզապես լուսանկարն եմ այդ գույներով ընկալում». Լիլիթ Միկոյան

Կնոջ կերպարը մեդիայում

«Եթե ազերիները պատերազմ են ուզում, թող իմանան՝ ոչ թե 3 այլ 13 միլիոն ենք». Եսայի Ալթունյան

Հայոց ցեղասպանությունն ամերիկացի լուսանկարչի աչքերով

Ռուս հայտնի դերասան Ստանիսլավ Սադալսկին, հյուրանոցում կանխել է թուրքերի ակցիան

Աշխարահռչակ հայ շանսոնյեն արդեն Երևանում է

 Հայրս նորից մի լավ խմեց․․ 

Թուրք երգչուհուն մեղադրել են հայկական դրոշի գույներով հագուստ կրելու համար

Շառլ Ազնավուրը մեղադրում է

Այսօր Համո Սահյանի ծննդյան օրն է

Իսրայելը պետք է ճանաչի Ցեղասպանությունը. իսրայելցի Նոբելյան մրցանակակիր

Մեր հայոց բանակ

 

 

«Մեր զենքը սկսվում է այստեղ ու տարածվում՝ մինչև մեր վտանգված սահմանի վրա կանգնած զինվորները». Տիգրան Մանսուրյան

«Զենք բռնել էլ չգիտեմ, բայց որ պետք լինի՝ կսովորեմ». Էդուարդ Թոփչյան

Կյանքից հեռացել է բանաստեղծ, թարգմանիչ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Հրաչյա Սարուխանը 


ԱՄՆ ամենամեծ հայկական դպրոցում աշակերտներն իրենց զորակցությունը հայտնեցին Արցախին

Երգիչ Արամ MP3-ը հետաձգել է իր մենահամերգը

Արամ mp3-ի մենահամերգին ընդառաջ

Էրոս Ռամազոտին խախտել է պարտավորությունները. պարզաբանում 

Երիտասարդական հիմնադրամը խրախուսում է երկու և ավելի երեխա ունեցող ուսանողներին 

Չարժե արվեստին նայել սովորական աշխատավորի դիրքերից 

Գեղամ Գրիգորյանի հիշատակը վառ կմնա նրա արվեստակիցների և սերունդների հուշերում 

Անիի ավերակներն ուսումնասիրելու համար աջակցություն է անհրաժեշտ. «Ակօս»

Մշակույթի նախարարությունը՝ աղմկոտ թեմայի մասին 


Ռուբեն Բաբայան. «Ամենավերջին տականքի հոգում մի լուսավոր կետ կա» 


«Մենք այսօր էլ լավ մտավորականություն ունենք». Ներսիկ Իսպիրյան

Ցուցահանդես՝ Երևան քաղաքի պատմության թանգարանում

Երբեմն մտածում ես, թե Աստծու ստեղծածն է և սատանան. Աղասի Այվազյան 

«Ժամանակակից չափորոշիչներով նոր կրկես ենք ունենալու». Սոս Պետրոսյան

 «Մշակույթի նախարարությունը Գառնիի XI դարի կամարակամուրջը երեսպատել է գազարագույն տուֆով եւ դարձրել «Հյուսիսային պողոտա-կամուրջ»   

«Ես Աստված չեմ, ես զինվոր եմ, ես հայ եմ, ես…». Վազգեն Սարգսյան

«Զորավար Անդրանիկն ասում էր, ամեն անգամ գլուխդ բարձին դնելիս պետք է մտածես, թե ինչ ես արել հայրենիքիդ համար». Իլյիչ Բեգլարյան

«Ի վերջո հոգնել ենք թափառական լինելուց, բեմը կիսելուց». Հրաչյա Գասպարյան

«Տյառնընդառաջ տոնի հանդեպ հետաքրքրությունը մեծացել է». Հասմիկ Բաղրամյան

 Մենք ազգովի հրաժարվել ենք մեր հայկական, ավանդական օրացույցից: Չհետևելով մեր ավանդական օրացույցին՝ մենք մեզ հեռում ենք պահում բնությունից

Նախագահը հանդիպել է «Ոսկե ծիրանի» պատվավոր հյուրերի հետ 

Մանե Գալոյանը Չայկովսկու անվան 15-րդ միջազգային մրցույթի երրորդ մրցանակակիր:

Հունիսի 15-ին  մահացավ ռուսական էստրադայի աստղ Ժաննա Ֆրիսկեն:

Հայկական խորհրդանիշների թերությունները:

Հայկական մշակույթի շաբաթ՝  Տոկիոյում

ՀՀ-ում Ճապոնիայի դեսպանատան ներկայացուցիչներy կայցելեն Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր՝ անմար կրակին խոնարհելու Ճապոնիայից ուղարկված նկարազարդ լապտերները:

Մայիսի 16-ին կանցկացվի «Թանգարանների գիշեր» համաեվրոպական միջոցառումը:

Լավ կլինի անհատներն օգնեն պետությանը, որ վերականգնվեն մշակութային արժեքները:

Վենետիկի 56-րդ բիենալեում Հայաստանի տաղավարն արժանացել է «Ոսկե առյուծ» գլխավոր մրցանակի: 

Նուբարաշենի եկեղեցու օծման արարողությունը:  

«Հաճըն» հայրենակցական միության անդամները Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում:

Ապրիլի 23-ին` «Սիսթեմ օֆ ը դաուն» խումբն առաջին անգամ ելույթ կունենա նաև Երևանում` Հանրապետության հրապարակում:

«Կեցցեն բոլորը, ովքեր կազմակերպեցին այս հրաշալի երեկոն:Շնորհակալություն բոլորին» Ա.Բախշյան

Ռետրո մեքենաների հանդեպ հարկավոր է պետական հոգածություն ցուցաբերել: 

«Բյորդմեն» ֆիլմն «Օսկարի» արձանիկի է արժանացել նաև «Լավագույն ռեժիսուրա»,  «Լավագույն ինքնատիպ սցենար» անվանակարգերում:

 Ինչպե՞ս են հայկական տառերը հայտնվել այդ հանրահայտ համապատկերում և ի՞նչ է այն խորհրդանշում:

Սիրված երգչուհին համերգներով հանդես է եկել Հայաստանում և արտերկրում:

Միջոցառումը կրում է  «100, կամ՝ պար ժամանկի հետ» խորագիրը:

Մարդիկ հիվանդանում են, տառապում և մահանում, բայցև` բոլորը փնտրում են բժշկություն:

Կոմիտասի անվան զբոսայգում բացվեց Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտը:

Լրահոս

Ֆոտոռեպորտաժ

«Երևանյան գույներ»

Հարցումներ